«Απνευστί»

Η συνέντευξη αυτή αποτελεί την πρώτη που μας παραχώρησε ο Γιάννης Ζουγανέλης πριν από μερικά χρόνια και δόθηκε σε κάποιο καφέ στην Αγία Παρασκευή καθώς τον πετύχαμε να επιστρέφει από ένα ακόμα φιλανθρωπικό ταξίδι του στην επαρχία.

Ε: Γιάννη Ζουγανέλη πρώτα απ’ όλα θέλω να σου πω ένα πολύ μεγάλο ευχαριστώ…

Γιάννης Ζουγανέλης (με διακόπτει): Όχι, οι ευχαριστίες είναι απολύτως δικές μου γιατί μου δίνεις τη δυνατότητα να επικοινωνήσω όσο το δυνατόν πιο ελεύθερα -πράγμα που δεν είναι πάντα καταφερτό- στους ανθρώπους που θα επιλέξουν να ακούσουν αυτά που θα πω. Γιατί όσες φορές μιλάς στην τηλεόραση -την υποτιθέμενη ελεύθερη τηλεόραση που κατά βάση είναι σκλαβωμένη- μοντάρουν οι τύποι αυτό που θέλουν να βγάλουν. Δηλαδή, μοντάρουν αυτό που θέλει το σύστημα, αυτό που βολεύει τους ίδιους ή αυτό που αντιλαμβάνονται. Οπότε για μένα είναι χαρά να καταθέτω τις απόψεις μου, σ’ όσους επιλέξουν το ξαναλέω, να τις ακούσουν γιατί είναι και τρομερά τιμητικό. Ελεύθερος δεν μπορεί να είναι κανείς μόνος του. Ελεύθερος είναι αυτός που απευθύνεται σε ελεύθερους ανθρώπους και όχι αυθαίρετους. Όπως Δημοκράτης δεν μπορεί να είναι κανείς μόνος του, όπως δεν μπορεί να υπάρξει κανείς μόνος του. Λοιπόν, οι ευχαριστίες είναι δικές μου και το εννοώ αυτό και δεν πιστεύω καθόλου στις φιλοφρονήσεις.

Στο σημείο αυτό είναι η στιγμή που μας σερβίρουν και εγώ θέλοντας να δοκιμάσω το αυθόρμητο χιούμορ αυτού του πολύ αυθόρμητου ανθρώπου, στρέφω την κάμερα προς το τραπέζι και λέω: “Καταρχήν να πούμε ότι έχουν έρθει εδώ στο τραπέζι μας μία πορτοκαλάδα (φυσικός χυμός) και….” Στο σημείο αυτό πριν προλάβω να συνεχίσω με διακόπτει συμπληρώνοντας…

ΓΖ:… και ένα Fredo Cappucino διότι με αυτά μεγαλώσαμε. Εγώ γεννήθηκα και στο σπίτι μου όλοι έπιναν Fredo Cappucino.

E: Μετά από πολλά δικά μου αυθόρμητα γέλια του λέω: “Έχω μια δυσκολία να ξεκινήσω μαζί σου με την έννοια ότι έχεις κάνει τόσα πολλά πράγματα καλλιτεχνικά, από μουσική, από τραγούδι, από κινηματογράφο, από τηλεόραση και από θέατρο, που σίγουρα θα ήθελα να μου τα κατατάξεις με αριθμό προτεραιότητας. Τι ξεκίνησε πρώτο στην καριέρα σου.”

ΓΖ: Πολύ ωραία το τοποθέτησες ειλικρινά. Είμαι πράγματι πολυπράγμων. Δε σημαίνει όμως τίποτα αυτό. Σημασία έχει από αυτά που κάνεις, αυτό που “επικοινωνείται” . Δυστυχώς εγώ μπήκα στην επικοινωνία της έκφρασης από μικρό παιδί. Και γιατί λέω “δυστυχώς”. Το δυστύχημα είναι ότι μπήκα στην αρχή με μία αθωότητα και μία αφέλεια και μία πολύ καλή διάθεση, αλλά πολύ μικρός. Και από ανάγκη. Έπρεπε δηλαδή να ισορροπήσω ανάμεσα σ’ αυτά που ήθελα να πω και στο βιοπορισμό. Θα τα πω όμως από την αρχή. Έχω γεννηθεί στον Άγιο Νικόλαο, Αχαρνών σε μια γειτονιά πραγματικά ιδιαίτερη, τα Πατήσια που δεν έχουν καμία σχέση με τα Πατήσια που βλέπουμε αυτή τη στιγμή. Με νεοκλασικά σπίτια, σπίτια με αυλές, οικογένειες με αξιοπρέπεια, χαρά, πράσινο, και από δέντρα πεύκα και κωνοφόρα μέχρι ροδακινιές, νεραντζιές, μηλιές κτλ. Αλλά δυστυχώς ήρθε αυτός ο πολύ μεγάλος ηγέτης της νεωτέρας Ελλάδας, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο εθνάρχης, και με το νόμο της αντιπαροχής κατέστρεψε τα πάντα. Οι Έλληνες βέβαια το αποδέχτηκαν, γιατί οι Έλληνες ως φυλή είμαστε τρομερά νεόπλουτοι σε αντιλήψεις και στο βίωμα. Οπότε έδινε ο άλλος το σπίτι του, την άνεση του και την αυτοτέλεια του για να πάρει ένα διαμέρισμα και μερικές φορές βέβαια για να μπορέσει να προικίσει τα παιδιά του. Αλλά εγώ προσωπικά δεν ξέρω αν αυτή είναι πραγματικά προίκα ή καταστολή της ίδιας της προίκας. Σε μια εποχή που θυμάμαι ακόμα τον Κηφισό να ρέει. Έχω και μια φωτογραφία του παππού και της γιαγιάς μου εκεί που είναι η οδός Λένορμαν σήμερα όπου έπιναν καφέ σ’ ένα καφέ μέσα στον Κηφισό που υπήρχαν πάπιες και κύκνοι μέσα στα νερά του. Αυτό για να καταλάβεις πως ήταν η Αθήνα και τι έκαναν όλοι αυτοί οι πολιτικοί ηγέτες που στην Ελλάδα ήρθαν για να κατασπαράξουν. Δεν ήρθαν για να κτίσουν, δεν ήρθαν για να κυβερνήσουν. Ήρθαν για να διαλύσουν και τα διέλυσαν όλα και κανένας από αυτούς δεν έχει ζητήσει ποτέ κανένα συγνώμη από κανέναν. Τέλος πάντων. Η πρώτη μου σχέση με την τέχνη ήταν το ίδιο μου το σπίτι. Γεννήθηκα στη σιωπή με γονείς κωφαλάλους και για μένα από πολύ μικρό παιδάκι έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο ο ήχος. Αυτό γιατί συνειδητοποίησα ότι οι γονείς μου δεν ακούν και κατάλαβα πόσο μεγάλο πράγμα είναι να μπεις στη διαδικασία του ήχου. Άρχισα κι έψαχνα λοιπόν τον ήχο. Τον ήχο από τα πολύ απλά πράγματα, από το να κτυπάς ένα πιρούνι που το έκανε κι ο πατέρας μου αυτό ή να στρέφεις τα κουτάλια ανάποδα και να κάνεις ρυθμούς, μέχρι και τη γιαγιά μου που με επηρέασε για να πάω στην εκκλησία. Ήθελε να με κάνει Δεσπότη. Δε θα μιλήσω για την εκκλησία, κάνω παρένθεση στο σημείο αυτό λέγοντας ότι η εκκλησία είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο το οποίο πρέπει να το δουν οι άνθρωποι πολύ σοβαρά. Τι κάνει η εκκλησία κι αν δίνει τίποτα γιατί μόνο παίρνουν όλοι αυτοί. Μας αρέσει να μιλάμε για το Άγιο Όρος, αλλά αυτοί όλο παίρνουν. Δεν έχουν δώσει τίποτα και έχουν μια περιουσία που δεν ξέρω γιατί την κρατάνε. Τέλος πάντων, είμαι κι ένας άνθρωπος που πετάγομαι από το ένα θέμα στο άλλο γι’ αυτό να με επαναφέρεις. Δεν πειράζει επανέρχομαι από μόνος μου. Το θετικό, λοιπόν, της σχέσης μου με την εκκλησία είναι ότι μπήκα στη διαδικασία περισσότερο της τελετής, της μουσικής και μπήκα στο ψαλτήρι και άρχισα και έψελνα. Θέλω να σου πω χαρακτηριστικά ότι πρώτα διάβασα τις νότες τις βυζαντινής μουσικής και έπειτα το αλφάβητο. Άρχισα να σπουδάζω μουσική λοιπόν και με τη μουσική ξεκίνησα και στην εκκλησία και στο ελληνικό Ωδείο. Ήμουνα τυχερό παιδί και είχα πολύ καλούς δασκάλους που με αντιλήφθησαν και με στήριξαν. Και επίσης προσπάθησαν να μου κάνουν συστάσεις ώστε να μπορώ και εγώ να αντιληφθώ αυτό που μου συνέβαινε μέσα στο σπίτι αλλά και στην κοινωνία. Μπήκα στη “σοφία ” λοιπόν από πολύ μικρός, αλλά και από ανάγκη. Γιατί όταν συνειδητοποιείς σε πολύ μικρή ηλικία ότι πρέπει να μεγαλώσεις βιαίως, αλλά και να κηδεμονεύσεις τους γονείς σου σε ένα κράτος απολύτως ρατσιστικό, σ’ ένα κράτος που κρύβουν τους ανάπηρους και σ’ ένα κράτος που δεν υπάρχει καμία μέριμνα για τους ανάπηρους, που οι οικογένειες που έχουν κάποιο ανάπηρο παιδί αισθάνονται προσβεβλημένες…. έτσι λοιπόν έζησα τον κοινωνικό ρατσισμό και αυτό ήταν η αφορμή να μπω στη διαδικασία της μουσικής. Άρχισα να γράφω και τραγούδια βασισμένα σε επιρροές της καθημερινότητας μου όπως για παράδειγμα για τα παιδιά που έβλεπα στον Άγιο Νικόλαο, για τις ταξικές διαφορές, για την αγάπη, για τον έρωτα, για τη φύση κτλ. Σε ηλικία 15 χρονών έκανα τον πρώτο μου δίσκο στην εταιρία “ΛΥΡΑ” και την περίοδο που βρισκόμασταν στο μεταίχμιο της χούντας. Στη συνέχεια έκανα πάρα πολλά πράγματα. Πήρα μια υποτροφία για να σπουδάσω μουσική στο εξωτερικό όπου και σπούδασα στην ακαδημία του Μονάχου αλλά δεν ήταν αναγνωρίσιμα τα πτυχία. Μπήκα στην αρχιτεκτονική σχολή.

Μετά έγιναν τα επεισόδια και ήμουνα από αυτούς που πιάσανε.
Ισορροπούσα πάντως με τις ιδέες, την ιδεολογία δηλαδή και την πολιτική πράξη. Δεν έχω αποποιηθεί ποτέ ότι είμαι πολίτης, ισχυρό κομμάτι για την προσωπικότητα του καθενός μας και η πολιτεία και η θέση προς την πολιτεία. Δυστυχώς όμως οι Έλληνες δεν ψάχνουν. Επιλέγουμε από τα προϊόντα που τρώμε μέχρι τα “προϊόντα” για την ισορροπία της ψυχής μας μόνο αυτά πουμας παρουσιάζονται. Ενώ το διαμάντι είναι κρυμμένο και πρέπει να το ψάξει ο καθένας ξεχωριστά. Στη συνέχει έκανα και όπερα και μπήκα και στη δραματική σχολή κι άρχισα να ισσορροπώ ανάμεσα στο θέατρο και τη μουσική και ανάμεσα στον ήχο και το τραγούδι. Δηλαδή στην ουσία ένα πράγμα είμαι. Εκφράζομαι πότε με τον ήχο, πότε χωρίς τον ήχο, πότε με το λόγο, πότε μόνο με τη μουσική. Έχω κάνει πάρα πολλά πράγματα και με την ευκαιρία αυτή να πω στον κόσμο ότι αισθάνομαι και μια πικρία σε σχέση με το έργο που έχω παράγει -να σκεφτείς έχω παράγει πάνω από 60 cd’s κι αν βάλω μέσα και μερικές παιδικές εργασίες που έχουν να κάνουν και με βιβλία είναι ακόμα παραπάνω. Έχω κάνει λοιπόν οργανικές δουλειές αλλά όλα αυτά τα κωθώνια και λέω κωθώνια όχι επειδή αντιμετωπίζουν έτσι εμένα, αναφέρομαι στους παρουσιαστές των ραδιοφώνων που βάζουν μόνο 50 τραγούδια λες και υπάρχουν μόνο αυτά, με “αισθητικά” συμφέροντα (το”αισθητικά” βάλτο μέσα σε πολύ μεγάλα εισαγωγικά).
Υπάρχουν πολλά πράγματα αξίας όμως που παίζονται. Και δεν εννοώ ότι τα δικά μου είναι αξίας. Μπορεί να είναι ευτελή, αλλά είναι υποχρεωμένοι να παίξουν τα πάντα και ο κόσμος να επιλέξει. Είμαι λοιπόν από τους λίγους καλλιτέχνες που εκδίδομαι με όλη τη σημασία της λέξης στην ευρωπαϊκή αγορά. Έχω κάνει για παράδειγμα τις “Χορδές ψυχής” που παίχτηκε στην απονομή των Νόμπελ. Δε συμφωνώ με τα Νόμπελ, αλλά το λέω ιστορικά. Γιατί σε τελευταία ανάλυση, Νόμπελ Ειρήνης πήρε και ο Κίσσινγκερ οπότε εγώ γιατί να συμφωνώ με τα Νόμπελ. Αν είναι δυνατόν, αυτό το κάθαρμα της κοινωνίας. Παραλίγο να πάρει και ο Χίτλερ με αυτή τη λογική. Τώρα… Παλεύω στη ζωή μου και αγωνίζομαι επειδή κατακτώ μόνος μου όσα κατακτώ και το λέω με παρρησία αυτό ελπίζοντας ότι δε θα με παρεξηγήσουν κάποιοι. Και γι’ αυτό αυτή την στάση μου την προτείνω και στους νεώτερους. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει σύστημα. Στην Ελλάδα υπάρχουν μερικές παρέες που κάποιες είναι καλές και κάποιες είναι κάκιστες. Κάποιες είναι με ουσία και κάποιες με γνώμονα την αφέλεια του κόσμου και το κουτσομπολιό. Στην Ελλάδα όλοι μας είμαστε μέρος του συστήματος αλλά το θέμα είναι ότι για να το πολεμήσεις το σύστημα πρέπει να είσαι μέσα του κι αν χρειαστεί να ρίξεις μία μπόμπα για να το διαλύσεις και να πάει στο διάολο ώστε έτσι να δημιουργηθούν νέες τάσεις, νέοι θεσμοί, νέες καταστάσεις και νέες ανθρώπινες σχέσεις. Γι’ αυτό πιστεύω στην πρωτοβουλία. Συστήνω στους νέους και αυτή είναι η θέση μου, ότι μπορούν να κάνουν να πάντα αρκεί αυτό που θα κάνουν να έχει μια αξιοπρέπεια, να έχει κάτι να πει. Να μην αναμασάνε. Να μπουν στη διαδικασία της δικιάς τους ομορφιάς. Να ψάξουμε την ελληνική φιλοσοφία και επιτέλους να ανήκουμε σ’ αυτό το γεωγραφικό μήκος και πλάτος ως Έλληνες. Και κάτι ακόμα. Το σημαντικότερο πράγμα στη ζωή είναι να βρίσκονται οι άνθρωποι, να αντιλαμβάνονται τη διαφορετικότητα τους και την ιδιαιτερότητα τους χωρίς ματαιοδοξικές και εγωιστικές αντιλήψεις και μέσα από αυτό να δημιουργούν ομάδες. Όχι να ομαδοποιούνται γιατί εγώ δεν πιστεύω στη μάζα, δεν πιστεύω στο μαζικό. Εμένα το μαζικό με σκοτώνει. Εγώ πιστεύω στις ξεχωριστές προσωπικότητες οι οποίες μπορούν να συνθέσουν μια μεγάλη ομάδα και να “παίξουν” στη ζωή.

Ε: Με πιο απλά λόγια, από όλα αυτά που μας είπες Γιάννη Ζουγανέλη μου ήρθε στο μυαλό ένας στίχος από παλιού σου τραγούδι που λέει: “με νοιάζει με ποιους είσαι και τι υποστηρίζεις”.

ΓΖ: Α, ναι. Χαίρομαι πολύ που το ξέρεις αυτό.  Σ’ αυτό το τραγούδι λέω πολλά πράγματα. Ελάχιστοι άνθρωποι το έχουν ακούσει. Λέω ότι με νοιάζει τι υποστηρίζεις, με νοιάζει τι αγαπάς πως αγαπάς και τι κάνεις γι’ αυτό. Με νοιάζει δηλαδή ο τρόπος που συμπεριφέρονται οι άνθρωποι στην καθημερινότητα τους. Στο παρών μας. Πιστεύω δηλαδή ότι πρέπει να παίρνουμε θέση στα πράγματα. Έχουμε γίνει πάρα πολύ διπλωμάτες. Και πάρα πολύ ενταγμένοι σε συστήματα που είναι ανύπαρκτα, όπως είναι τα κόμματα για παράδειγμα. Και είναι πολύ επικίνδυνοι οι άνθρωποι που είναι ενταγμένοι μέσα σ’ αυτά τα συνονθυλεύματα. Γιατί ούτε καν συντεχνίες δεν είναι. Γιατί προσπαθούν μέσα από εκεί να μπουν σε μια διαδικασία ψευτο-εξουσίας ώστε να εξουσιάσουν κι αυτοί και να βολευτούν αλλά με ένα βόλεμα που είναι πιο πολύ βόλεμα της μιζέριας. Μέσα λοιπόν, από αυτό το τραγούδι λέω ότι με ενδιαφέρει πάρα πολύ να ξέρω αν επαναστατείς και πως επαναστατείς και με ποιους συμβιβάζεσαι και γιατί συμβιβάζεσαι. Γιατί είμαστε γεμάτοι με συμβόλαια. Εν κατακλείδι θέλω να πω ότι τελικά όλοι εμείς οι Έλληνες, άλλοι περισσότερο και άλλοι λιγότερο, είμαστε με δανεικά. Ακόμα κι αυτοί που έχουν κάποια χρήματα, από τους αυτοδημιούργητους, είναι χρήματα δανεικά. Κινδυνεύουμε ανά πάση στιγμή  να μπούμε σε μια διαδικασία της απόλυτης ευτέλειας της ύλης αλλά και του πνεύματος. Πρέπει κάποια στιγμή να οργανωθούμε. Όχι μέσα από τις συνήθειες των οργανώσεων αλλά σε μία μυστική μεταξύ μας δυναμική αντιπαράθεση με τα πράγματα.  Θα πρέπει κάποια στιγμή να πιάσουμε έναν πολιτικό και να τον ταρακουνήσουμε στο δρόμο με όλες τις συνέπειες του νόμου. Όχι για να εντυπωσιάσουμε αλλά για να μπούμε δυνατά μέσα στη ζωή.!

Ε: Λαλίστατε Γιάννη Ζουγανέλη, τελειώνοντας και πάλι θερμά ευχαριστώ για το χρόνο σου και σύντομα όλα αυτά που μας είπες σήμερα θα είναι στον “διαδικτυακό αέρα”.

ΓΖ: Εγώ σ’ ευχαριστώ θερμά και να ξέρεις ότι από εδώ και στο εξής είμαι πάντα στη διάθεση σας γιατί βλέπω την ποιοτική προσπάθεια που κάνετε για να βγαίνουν στην επιφάνεια πράγματα που όπως είπα και στην αρχή κάποιοι άλλοι συμφεροντολόγοι προσπαθούν να τα θάψουν επειδή απλά δεν τους συμφέρουν να βγουν προς τα έξω.

Πηγή:

www.claps.gr